Kolejność efektów gitarowych na pedalboardzie i zasilanie kostek

Pierwszy pedalboard buduje się zwykle z przypadku. Kostka od kolegi, stroik, jakiś delay z drugiej ręki, wszystko połączone byle jak i zasilane z trzech różnych zasilaczy. Potem przychodzi pierwsza próba w sali i zaczyna się brum, trzaski i szukanie, która kostka pożera baterię. Znam to z autopsji i widzę to regularnie u zespołów, które do mnie przychodzą.

Klasyczna kolejność

Nie ma jednej prawdy, ale jest układ, od którego warto zacząć:

1. Stroik. Na początku łańcucha dostaje najczystszy sygnał i wycisza wszystko podczas strojenia.
2. Filtry i dynamika: wah-wah, kompresor.
3. Przestery: boost, overdrive, distortion, fuzz. Fuzz często lepiej działa na samym początku, bezpośrednio za gitarą.
4. Modulacje: chorus, phaser, flanger, tremolo.
5. Efekty czasowe: delay, a na końcu pogłos.
6. Looper, jeśli go używasz, na samym końcu łańcucha.

Logika jest prosta: najpierw kształtujesz sygnał, potem go przesterowujesz, a dopiero na końcu dodajesz przestrzeń. Delay przed przesterem daje zamazany, brudny efekt, bo przester przetwarza również echa. Czasem o to właśnie chodzi, ale zwykle nie.

Gdzie postawić kompresor i wah

Kompresor wyrównuje głośność: cichsze dźwięki podbija, głośniejsze przycisza. Postawiony przed przesterem daje równy, długi sustain, za przesterem działa subtelniej. Wah-wah zwykle stoi przed przesterem, bo wtedy brzmi klasycznie i śpiewająco. Za przesterem robi się ostrzejszy i bardziej agresywny. Jeśli masz fuzz, wah przed nim bywa kapryśny, więc tu warto posłuchać obu kolejności. Nie ma sensu trzymać się tabel. Masz dwie ręce i piętnaście minut, żeby przepiąć dwa kable.

Pętla efektów we wzmacniaczu

Jeśli twój wzmacniacz ma pętlę efektów (gniazda send i return), modulacje, delay i pogłos brzmią zwykle lepiej wpięte w nią, czyli za przedwzmacniaczem. Przestery zostawiasz przed wzmacniaczem. To szczególnie ważne, gdy korzystasz z przesterowanego kanału wzmacniacza. Wtedy echa nie są dodatkowo przesterowane.

Zasilanie: tu zaczyna się większość problemów

Większość kostek pracuje na 9 V prądu stałego, z minusem na środku wtyku. Zasilacz typu łańcuszek (jeden zasilacz, wiele wtyków) jest tani, ale łączy masy wszystkich kostek i często daje brum, zwłaszcza przy efektach cyfrowych.

Lepszym rozwiązaniem jest zasilacz z izolowanymi wyjściami. Każda kostka dostaje osobny, galwanicznie oddzielony obwód, a brum znika. Sprawdź pobór prądu każdego efektu w miliamperach. Cyfrowe delaye i pogłosy potrzebują często 200 do 500 mA, analogowe przestery kilkanaście. Jeśli wyjście zasilacza da za mało, kostka będzie się resetować albo szumieć.

Kable i łączniki

Krótkie kable łączące kostki, tak zwane patche, powinny być porządne. Tanie potrafią trzeszczeć przy każdym ruchu. Wtyki kątowe oszczędzają miejsce. Całkowita długość kabli od gitary do wzmacniacza wpływa na brzmienie: przy długich przewodach i samych kostkach typu true bypass tracisz wysokie tony. Jedna kostka z buforem na początku łańcucha rozwiązuje ten problem.

Deska i mocowanie

Na start wystarczy prosta deska z rzepem. Gotowe pedalboardy z aluminium mają pochyłą konstrukcję i miejsce na zasilacz pod spodem. Zostaw sobie zapas miejsca. Pedalboard zawsze się rozrasta.

Kostki cyfrowe i analogowe razem

Na jednym pedalboardzie bez problemu mieszają się efekty analogowe i cyfrowe. Kłopoty pojawiają się głównie przy zasilaniu: cyfrowe kostki generują zakłócenia, które przez wspólną masę trafiają do przesterów i słychać je jako cichy pisk. Izolowany zasilacz zwykle rozwiązuje sprawę. Jeśli nie, zamień miejscami kable zasilające albo odsuń kostkę cyfrową od przesterów o kilka centymetrów.

Mój układ na próby

Stroik, kompresor, dwa przestery, chorus, delay, pogłos. Wszystko na zasilaczu z izolowanymi wyjściami, delay i pogłos w pętli efektów wzmacniacza. Siedem kostek, które pokrywają dziewięćdziesiąt procent tego, co gram w zespole coverowym. Resztę dorzucam, kiedy konkretny utwór naprawdę tego wymaga.